ಪರಿಚಯ
ಸ್ವದೇಶ ದರ್ಶನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2015ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ (sustainable) ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇದುವರೆಗೆ 76 ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ‘ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಪುನರ್ರೂಪಿತ ಯೋಜನೆಯಾದ ಸ್ವದೇಶ ದರ್ಶನ 2.0, ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಗುರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ “ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ”ವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವದೇಶ ದರ್ಶನ 2.0 ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಪೀಳಿಗಾತ್ಮಕ (generational) ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳು, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಗುರಿ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಮಿಷನ್ ಆಗಿ ಸ್ವದೇಶ ದರ್ಶನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಯೋಜನೆಯು ಗುರಿಸ್ಥಳ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ (Destination Centric Approach) ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು, ಕೇಂದ್ರ ಅನುಮೋದನಾ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯ (Central Sanctioning and Monitoring Committee) 04.01.2023ರ ದಿನಾಂಕದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ, ಸ್ವದೇಶ ದರ್ಶನ 2.0 ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಂಪಿಗೆ ತಾತ್ವಿಕ (In-Principal) ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಹಂಪಿಯ ದೂರದೃಷ್ಟಿ (The Vision for Hampi)
ಈ ದೃಷ್ಟಿಯು, ಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಂಪಿಯು ನೀಡುವ ದೃಷ್ಯ (tangible) ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಯ (intangible) ಪರಂಪರೆಯ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅನುಭವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ; ಈ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಹಿತಾಸಕ್ತಿದಾರರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ, ನಿವಾಸಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ಥಿರತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಗುರಿಸ್ಥಳವು ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಂತಹ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ, ಶಾಶ್ವತ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಂಪಿಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರಾಧಾರಿತ ಗುರಿಸ್ಥಳಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೇ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು (Main Objectives)
(i) ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
(ii) ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು
(iii) ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು
(iv) ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
(v) ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು
ಸ್ವಯಂ-ಸ್ಥಿರ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವ ವಲಯಗಳು (Self-Sustaining Clusters and Experience Zones)
ಈ ದೃಷ್ಟಿಯು ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ “ಕಾಲಪ್ರಯಾಣ” ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುವ ಇತರ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ 3 ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಇವು:
- ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ (Archeology & Heritage)
- ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ (Natural Landscape)
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ (Rural Living)
ಪರಂಪರೆ ಜಿಲ್ಲೆ (Heritage District)
ಪರಂಪರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯನ್ನು ಆಂಕರ್ (Anchor) ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಚಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು (transit nodes) ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ‘Let’s Connect Hampi’ ಮತ್ತು ‘Legible Hampi’ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು. ವಿವಿಧ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ‘Legible Hampi’ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು; ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಹಂಪಿಯ ಮೂಲ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು (visibility) ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲೆಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ (Ecology District)
ಹಂಪಿಗಾಗಿ ಪರಿಸರ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರ ವಿವಿಧ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಲವಾದ ಆತಿಥ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಾರೋಜಿ ಕರಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಲಕ್ಸುರಿ ಇಕೋ-ರಿಸಾರ್ಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೂಕ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನಶೈಲಿ (Vernacular Living)
ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನಶೈಲಿ (Vernacular Living) ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ/ಕೃಷಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ (Rural/Agritourism) ಅನ್ನು ಹಂಪಿ ಪ್ರವಾಸ ಅನುಭವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಾತ್ಮಕವಾಗಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಅನೆಗೊಂದಿ, ಸಾನಾಪುರ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಾಪುರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
“ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಾತೀತ ಅನುಭವ” (Transcending Time in Hampi)
ಗುರಿಸ್ಥಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿ – ಹಂಪಿ (Destination Management Committee – Hampi)
| ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ | ಆಂತರಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿದಾರರು |
ಪದನಾಮ
|
|---|---|---|
| 1 | ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (Deputy Commissioner, Vijayanagara District) | DMC ಅಧ್ಯಕ್ಷರು |
| 2 | ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (Archaeological Survey of India), ಹಂಪಿ ವಲಯ, ಹೊಸಪೇಟೆ | DMC |
| 3 | ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ತುಂಗಭದ್ರ ಮಂಡಳಿ, ತುಂಗಭದ್ರ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಹೊಸಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 4 | ಆಯುಕ್ತರು, ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕಮಲಾಪುರ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 5 | ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರು, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 6 | ಆಯುಕ್ತರು, ನಗರಸಭೆ, ಹೊಸಪೇಟೆ | DMC |
| 7 | ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಕಮಲಾಪುರ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 8 | ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ಕಮಲಾಪುರ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 9 | ಹಿರಿಯ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಪತ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 10 | ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ ಇಲಾಖೆ, ಉಪ ವಿಭಾಗ, KSSIDC ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ, ಹೊಸಪೇಟೆ | DMC |
| 11 | ಜಿಲ್ಲಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 12 | ವಲಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿ, ದಾರೋಜಿ ಕರಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಕಮಲಾಪುರ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 13 | ವಲಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿ, ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಪ್ರಾಣಿ ಉದ್ಯಾನ, ಕಮಲಾಪುರ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 14 | ತಹಶೀಲ್ದಾರ್, ಹೊಸಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 15 | ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 16 | ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ, ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್, ಕಮಲಾಪುರ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 17 | ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಇಲಾಖೆ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | DMC |
| 18 | ಪಂಚಾಯತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ಹಂಪಿ | DMC |
| 19 | ಮಾಲೀಕರು, ಹೋಟೆಲ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ, ಹೊಸಪೇಟೆ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಹಂಪಿ-ಹೊಸಪೇಟೆ ಹೋಟೆಲ್ ಸಂಘ | DMC |
| 20 | ಮಾಲೀಕರು, ಹೋಟೆಲ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಹೊಸಪೇಟೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಹಂಪಿ-ಹೊಸಪೇಟೆ ಹೋಟೆಲ್ ಸಂಘ | DMC |